Jazgot-kryminał audio dla mBanku

Klient: mBank
Format: serial audio (3 sezony) + seria ekspercka w podcaście „Wszystko w głowie"
Kampania:#samoobronawsieci
Rola Kuźniar Media i Voice House: koncepcja, scenariusze, produkcja, narracja
Wyzwanie
mBank od lat edukuje Polaków w dziedzinie cyberbezpieczeństwa. Problem polegał na tym, że standardowe formaty – ostrzeżenia, regulaminy, poradniki – nie docierały do odbiorców. Ludzie je ignorowali.
W tle były prawdziwe historie klientów, którzy stracili oszczędności życia na fałszywe inwestycje, „love scam" czy oszustwa „na pracownika banku". To trudne, często wstydliwe doświadczenia – wiele ofiar nie chce o nich publicznie mówić.
mBank potrzebował formuły, która opowie o poważnych oszustwach finansowych bez moralizatorstwa, pozwoli słuchaczowi wejść w skórę ofiary zamiast tylko „przyjąć komunikat", a jednocześnie zachowa wiarygodność banku jako nadawcy.
Największym wyzwaniem było połączenie trzech światów w jednym projekcie: kryminału, edukacji finansowej i wiarygodnej komunikacji marki.
Rozwiązanie
Kuźniar Media i Voice House zaproponowały, żeby całą kampanię #samoobronawsieci oprzeć nie na pojedynczym spocie, lecz na fabularnym świecie audio rozwijanym w kolejnych sezonach. Kryminał, nie poradnik. Emocje, nie instrukcje. Format, do którego ludzie wracają, bo chcą wiedzieć, co będzie dalej.
Kluczowe założenia projektowe:
• Mechanizmy oszustw wplecione organicznie w fabułę – edukacja dzieje się mimochodem, poprzez historię, a nie komentarz ekspercki.
• Emocje bohaterów – wstyd, chciwość, strach – skonstruowane tak, by słuchacz mógł je rozpoznać u siebie.
• Najwyższa jakość produkcji audio: nowoczesne słuchowisko zamiast „gadających głów".
• Narracja Jarosława Kuźniara prowadzi odbiorcę przez historię jak reporter po prawdziwej sprawie
Realizacja: trzy sezony, trzy formaty
Sezon 1: „Jazgot" – kryminał audio
Pełnokrwista historia kryminalna napisana przez Łukasza Orbitowskiego, nagrodzonego m.in. Paszportem „Polityki". Główny bohater – Piotrek, właściciel klubu jazzowego – daje się wciągnąć w „pewną inwestycję" obiecaną przez fałszywego brokera.
Mechanizmy oszustwa „na inwestycję" pokazane krok po kroku, w tempie, w jakim doświadcza ich ofiara.
Reżyser dźwięku Kamil Sołdacki stworzył wraz z zespołem profile postaci i miejsc „myślane dźwiękiem", sceny nagrywane osobno z aktorami i składane w naturalne dialogi oraz charakterystyczne smaczki audio – jak „deszcz pieniędzy" uderzających o dach samochodu – które nadają scenom emocjonalną głębię.
Muzykę skomponował Andrzej Żarnecki: klimat klubu jazzowego z podskórnym niepokojem, lekkie, koktajlowe brzmienia przełamywane dźwiękami wprowadzającymi napięcie.
Sezon 2: „Jazgot Historie" – antologia prawdziwych mechanizmów oszustw
Rozszerzenie świata „Jazgotu" na format antologii: cztery osobne historie, czterech autorów kryminałów, cztery różne metody oszustw.
• Katarzyna Puzyńska – przestępcze call center działające jak korporacja.
• Igor Brejdygant – „love scam", rozkochiwanie ofiary online w celu wyłudzenia pieniędzy.
• Łukasz Orbitowski – matka i nastoletni syn oszukani przez fałszywego mecenasa.
• Marcel Woźniak – oszustwo „na fałszywego pracownika banku
Każda historia oparta na prawdziwych wydarzeniach i rozmowach z ofiarami. Autorzy pracowali z ekspertami mBanku od cyberbezpieczeństwa, dzięki czemu procedury oszustów są precyzyjnie odwzorowane, a emocje literacko wiarygodne.
Sezon 3: „Jazgot: Gra" – interaktywny kryminał, w którym decyduje słuchacz
Trzeci sezon wprowadził do „Jazgotu" zupełnie nowy wymiar: interaktywność. Słuchacz nie tylko śledzi historię, ale podejmuje decyzje wpływające na los bohatera. Każdy odcinek kończy się wyborem – w stronę bezpieczeństwa albo prosto w pułapkę oszustów.
Scenariusz ponownie napisał Łukasz Orbitowski. Za reżyserię słuchowiska odpowiadał Wojciech Sławacki. Narratorem – jak w poprzednich sezonach – jest Jarosław Kuźniar.
Główny bohater to Sławek, twórca gier wideo, którego życie osobiste i zawodowe pogrążyło się w kryzysie. Małżeństwo na krawędzi, brak pieniędzy, praca nad projektem, na który nie ma budżetu. W kluczowym momencie Sławek wystawia na aukcji internetowej rzadką figurkę z gry – Garkotłuka. To staje się furtką dla oszustów: pojawia się „życzliwy kupujący", link, szybki przelew – wszystko pod presją czasu. Historia łączy dramat osobisty z precyzyjnie odwzorowanymi mechanizmami socjotechnicznymi i technicznymi oszustw.
W obsadzie znaleźli się m.in. Maksymilian Bogumił jako Sławek, Adrianna Izydorczyk jako Aneta i Jan Aleksandrowicz-Krasko jako Bobas.
Premiera sezonu odbyła się na żywo – w specjalnych strefach „Zróbmy Jazgot" na Off Festivalu w Katowicach i Pol'and'Rock. To uczestnicy festiwali jako pierwsi oddawali głosy i decydowali, jak potoczy się historia bohatera. Następnie serial trafił do sieci, gdzie losem Sławka kierowali użytkownicy Spotify za pomocą ankiet na platformie.
W ten sposób edukacja o cyberoszustwach zamieniła się w bezpieczny „symulator ryzyka". Słuchacze przećwiczyli konsekwencje własnych wyborów, zanim zetkną się z podobnymi sytuacjami w prawdziwym życiu.
„Wszystko w głowie" x mBank – psychologiczny kontekst oszustw
Równolegle do fabularnego świata „Jazgotu" Kuźniar Media i Voice House rozszerzyły współpracę z mBankiem na podcast „Wszystko w głowie" – program, w którym Jarosław Kuźniar rozmawia z ekspertami o zdrowiu psychicznym i dobrostanie.
W ramach partnerstwa z mBankiem powstała seria odcinków poświęconych psychologicznym mechanizmom stojącym za oszustwami finansowymi. Tam, gdzie „Jazgot" pokazuje, jak działa oszustwo od strony fabularnej, „Wszystko w głowie" tłumaczy, dlaczego działają na nas te mechanizmy – od strony nauki.
Seria obejmuje trzy odcinki o odrębnych perspektywach:
Odcinek 1: Jak emocje wyłączają myślenie. Psycholożka i psychoterapeutka Dorota Minta oraz Marcin Fronczak z Departamentu Bezpieczeństwa mBanku tłumaczą, jak oszuści wykorzystują emocje do wyłączania zdolności logicznego myślenia. Mechanizm „hipnozy telefonicznej", mózg w trybie kryzysowym, sposób, w jaki przestępcy wykorzystują święta, samotność i presję czasu – wszystko to pokazane od strony psychologii i neurobiologii.
Odcinek 2: Technologia jako narzędzie manipulacji. Maciej Pyśka z Departamentu Bezpieczeństwa mBanku opowiada, jak sztuczna inteligencja zmieniła świat przestępstw cyfrowych. Oszuści nie potrzebują już hakerów – wystarczy dostęp do AI i odrobina cierpliwości. Fałszywe panele inwestycyjne, deepfake głosowy, język polski, który przestał być barierą ochronną przed zagranicznymi atakami.
Odcinek 3: Wstyd ofiary – dlaczego milczymy. Magdalena Korona, ekspertka ds. edukacji o bezpieczeństwie cyfrowym, i dr Konrad Maj, psycholog społeczny, wyjaśniają, dlaczego ofiary oszustw wolą milczeć niż zgłosić sprawę na policję. Wstyd, poczucie winy, utrata godności – prawdziwe żniwo oszustwa zbiera się długo po tym, jak znikną pieniądze.
To rozszerzenie kampanii edukacyjnej mBanku ma istotne znaczenie dla całego projektu. „Jazgot" angażuje emocjonalnie, „Wszystko w głowie" daje narzędzia do zrozumienia i obrony. Razem tworzą ekosystem treści, w którym mBank funkcjonuje jako wiarygodny przewodnik po temacie cyberbezpieczeństwa – zarówno w wymiarze fabularnym, jak i eksperckim.
Rezultaty
• Szacowany zasięg pierwszego miesiąca po premierze sezonu 1.: ok. 1 000 000 osób, ponad 450 000 odtworzeń w pierwszych tygodniach.
• Utrzymanie uwagi słuchaczy na poziomie 80–90% w zależności od sezonu – wynik charakterystyczny dla topowych produkcji rozrywkowych, nie kampanii edukacyjnych.
• Sezon 1. przez wiele tygodni na 1. miejscu list top programów na Spotify i Apple Podcasts.„Jazgot Historie" – 2. miejsce wśród najpopularniejszych podcastów w Polsce na Spotify, nie tylko w kategorii kryminalnej, ale w całym rankingu.
• Srebrna statuetka Effie w kategorii „Branded Content".
• Złoty Spinacz i nagroda KTR potwierdzające jakość kreatywną projektu.
• Stała obecność w topce podcastów kryminalnych i szerokie pozytywne komentarze słuchaczy podkreślające zarówno fabułę, jak i edukacyjny wymiar projektu.

Co pokazuje ten projekt
„Jazgot" potwierdza trzy rzeczy istotne dla marek planujących projekty audio.
Trudne tematy – jak cyberoszustwa – można opowiadać językiem popkultury, nie tracąc wiarygodności. Branded content może być formatem „pierwszego wyboru" dla słuchacza, a nie tylko dodatkiem do kampanii. Audio, zwłaszcza w formule nowoczesnego słuchowiska, świetnie nadaje się do budowania długich, angażujących historii, w których marka pełni rolę przewodnika, a nie nachalnego nadawcy.
Strategiczne myślenie o treści – świat przedstawiony, ciągłość sezonów, bohaterowie – połączone z najwyższej klasy realizacją audio zbudowało projekt rozpoznawalny w skali całego rynku podcastowego i jednocześnie realnie zmieniający świadomość odbiorców w tak wrażliwej kategorii, jak bezpieczeństwo finansowe.

